Ponidzie

Ponidzie – region położony w województwie świętokrzyskim na terenie Niecki Nidziańskiej, nad środkową i dolną Nidą, od Chęcin[1] po Nowy Korczyn.

Występują tu wzniesienia z okresu miocenu, zbudowane głównie ze skał gipsowych. W południowej części regionu dominuje krajobraz nizinny. Na terenie Ponidzia umiejscowione są trzy parki krajobrazowe: Nadnidziański, Szaniecki i Kozubowski. W rezerwatach przyrody Przęślin, Skorocice, Krzyżanowice, Skotniki Górne, Winiary Zagojskie, Góry Wschodnie, Grabowiec i Skowronno występują relikty roślinności stepowej. Spotykane są tu często podmokłe łąki, torfowiska i stawy rybne.

W Rezerwacie przyrody Owczary rosną jedyne na terenie Niecki Nidziańskiej słonorośla. Latem, na polach opodal Winiar Dolnych, można poczuć się jak w Prowansji a to za sprawą uprawianej tu od lat lawendy. Roślinnym symbolem Ponidzia jest miłek wiosenny, za architektoniczny uznaje się kolegiatę wiślicką.

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Ponidzie jest regionem rolniczym o tradycjach sięgających tysiące lat wstecz. W pałacu Wielopolskich w Chrobrzu prezentowane są liczące 7,5 tys. lat eksponaty znalezione podczas prac archeologicznych w Pełczyskach, miejscowości która przez trzy ostatnie stulecia p.n.e. była najbogatszą osadą celtycką w całej Małopolsce[2].

W leżących opodal Buska-Zdroju Żernikach Górnych zachował się prehistoryczny kurhan i ślady pochówków sprzed 4500 lat p.n.e.. Położone w połowie drogi pomiędzy Krakowem i Sandomierzem Ponidzie swój złoty okres miało w średniowieczu. Tu wybudowano zamki królewskie, tu często rezydowali władcy i dwór, tu odbywały się wiece i zjazdy rycerskie, tu dochodziło do doniosłych wydarzeń rangi państwowej.

Tu np.: w 1226 w Starym Korczynie urodził się Bolesław V Wstydliwy, książę krakowski i sandomierski, ostatni przedstawiciel małopolskiej linii Piastów, w 1257 r. podczas zjazdu w Koperni k. Pińczowa tenże książę Bolesław Wstydliwy wydał akt lokacyjny dla Krakowa, w 1362 r. w Wiślicy ogłoszono Statuty Kazimierza Wielkiego – jedyną kodyfikację prawa sądowego za panowania Piastów. w 1439 w bitwie na polach Grotnik k. Nowego Korczyna Zbigniew Oleśnicki dowodząc armią królewską pokonał wojska konfederatów husyckich pod wodzą Spytka z Melsztyna w 1479 r., w Nowym Korczynie wielki mistrz krzyżacki Martin Truchsess von Wetzhausen złożył hołd lenny Kazimierzowi Jagiellończykowi, w 1587 r. w Wiślicy miał miejsce sejm elekcyjny podczas którego nastąpiła podwójna elekcja: arcyksięcia Maksymiliana Habsburga i Zygmunta Wazy, który ostatecznie został wybrany na króla Polski. W XVI w. Ponidzie było terenem działalności arian z największą ilością zborów w Polce. Cała kraina pokryta była siecią szkół, zborów i bibliotek braci polskich znajdujących się między innymi w miejscowościach: Chmielnik, Chwałowice , Czarkowy, Czarnocin, Cieszkowy, Gacki, Gnojno, Jędrzejów, Kazimierza Wielka, Kije, Kolosy, Lubcza, Moskorzew, Nagłowice, Oksa, Pełczyska, Pęczelice, Piasek Wielki, Pińczów, Sancygniów, Sędziejowice, Staszów, Strzelce, Szaniec, Szczekociny, Wiślica, Wodzisław i innych[3].

Z Ponidziem związani byli następujący reformatorzy: Andrzej Lubieniecki, Krzysztof Lubieniecki, Jan Łaski, Hieronim Moskorzewski, Grzegorz Orsatius, Samuel Przypkowski, Marcin Ruar, Jan Sienieński, Faust Socyn, Jan Stoiński i Piotr Statorius Strojeński. Działacze głoszący zasady równości społecznej i pacyfizmu, rozwijający kulturę narodową i oświatę oraz walczący z wyzyskiem feudalnym i złem tkwiącym w kościele[3].

Współcześnie, do ważniejszych ośrodków regionu należą: Busko-Zdrój, Jędrzejów i Pińczów. Z Ponidziem związana jest twórczość Adolfa Dygasińskiego i Wojciecha Belona, którego piosenka „Nuta z Ponidzia”, wykonywana przez zespół Wolna Grupa Bukowina uznawana jest za nieformalny hymn tej krainy. Przez wiele lat mieszkał tu Jan Chryzostom Pasek. Jedną z atrakcji turystycznych regionu jest kolej wąskotorowa „Ciuchcia Express Ponidzie”.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s