Tajemnicza gwiazda wieczoru na dożynkach wojewódzkich


9 września 2012 roku w Pińczowie odbędą się Dożynki Wojewódzkie 2012

Wiecie skąd się wzięły dożynki, jaka jest ich geneza i tradycja? Zaraz postaram się Wam na te pytania odpowiedzieć. Zapraszam

Dożynki jak mówi nasza skarbnica wiedzy internet jest to Święto Plonów. Rolnikom po całorocznej ciężkiej pracy też należy się chwila relaksu, zabawy i spotkań towarzyskich. Dlatego też dożynki a więc święto ludowe jest imprezom połączoną z obrzędami dziękczynnymi za ukończenie żniw i polowych prac. I tu zerknijmy do wikipedii – ” W czasach przedchrześcijańskich etniczne święto słowiańskie, przypadające w okresie równonocy jesiennej (23 września)”

Dziś dożynki obchodzone są zwykle w jedna z sierpniowych bądź wrześniowych niedziel po zakończeniu żniw,  natomiast przez formalne zarejestrowane związki wyznaniowe, odwołujące się do etnicznej wiary Słowian, nadal w okresie najbliższym równonocy.

Dawne zwyczaje dożynkowe

Zwyczaj ten, praktykowany przez Słowian i plemiona bałtyckie, w różnych stronach Polski określany był jako wyżynkiobrzynkiwieniecwieńcoweokrężne. Na Śląsku opolskim nazywane żniwniok. Obrzęd dożynek prawdopodobnie związany był pierwotnie z kultem roślin i drzew, potem z pierwotnym rolnictwem. Wraz z rozwojem gospodarki folwarczno-dworskiej w XVI wieku dożynki zagościły na dworach majątków ziemskich. Urządzano je dla żniwiarzy (służby folwarcznej i pracowników najemnych) w nagrodę za wykonaną pracę przy żniwach i zebrane plony.

Tradycyjnie dożynki obchodzone były w pierwszy dzień jesieni.

Święto poświęcone było tegorocznym zbiorom zbóż w czasie którego dziękowano bogom za plony i proszono o jeszcze lepsze w przyszłym roku.

Dożynkom towarzyszyły różne praktyki i do niedawna zachowane zwyczaje związane np. :

  • wieniec – obchody dożynek rozpoczynały się wiciem wieńca, z pozostawionych na polu zbóż, z kiści czerwonej jarzębiny, orzechów, owoców, kwiatów i kolorowych wstążek. Wieńce dożynkowe miewały zwykle kształt wielkiej korony lub koła. W przeszłości umieszczano w nich także żywe (z czasem sztuczne) koguty, kaczęta lub małe gąski, bo miało to zapewniać piękny i zdrowy przychówek gospodarski. Wieniec dożynkowy nazywany bywał „plonem” bo też i uosabiał wszystkie zebrane plony oraz urodzaj. Niosła go na głowie lub wyciągniętych rękach najlepsza żniwiarka, czasami z pomocą parobków i innych żeńców. Za nią postępował orszak odświętnie ubranych żniwiarzy, niosących na ramionach przybrane kwiatami, wyczyszczone kosy i sierpy. Wieniec niesiono do poświęcenia do świątyni, a następnie ze śpiewem w uroczystym pochodzie, udawano się do dworu lub do domu gospodarza dożynek. Wieniec dożynkowy przechowywany był w stodole do kolejnego roku, do nowego siewu. Wykruszone z niego ziarna wsypywano do worków z ziarnem siewnym.
  • ostatnia kępą – lub pasem niezżętego zboża, które po żniwach czas jakiś pozostawiano na pustym już polu dla ciągłości urodzaju. Pozostawione na polu kłosy zwano przepiórką (na Mazowszu i Podlasiu), perepełką (na kresach wschodnich), brodą (we wschodniej części Mazowsza), kozą (w Małopolsce),pępem lub pępkiem (w poznańskiem); zwano je także wiązką, wiązanką lub garstką. Ścinane były uroczyście przez najlepszego kośnika, po czym wręczane były najlepszym żniwiarkom do uplecenia wieńca. Niemniej ważny był ostatni zżęty snop zboża, który w celu udekorowania (zwyczaj ten na przełomie XVIII i XIX wieku niemal całkowicie zastąpił przybyły z Niemiec zwyczaj dekorowania choinki) przechowywano do Święta Godowego. W wielu regionach przyszłoroczny siew rozpoczynano z ziarna pozyskanego z tegoż właśnie snopa.
  • w czasie dożynek organizowano biesiady z poczęstunkiem i tańcami, dawniej poprzedzane rytualnymi obrzędami i modlitwami.
  • u schyłku XIX wieku, wzorem dożynek dworskich, zaczęto urządzać dożynki chłopskie, gospodarskie. Bogaci gospodarze wyprawiali je dla swych domowników, rodziny, parobków i najemników. W okresie międzywojennym zaczęto organizować dożynki gminne, powiatowe i parafialne. Organizowały je lokalne samorządy i partie chłopskie, a przede wszystkim koła Stronnictwa Ludowego, Kółka Rolnicze, Kościół, często także i szkoła. Dożynki w tamtych czasach były manifestacją odrębności chłopskiej i dumy z przynależności do rolniczego stanu. Towarzyszyły im wystawy rolnicze, festyny i występy ludowych zespołów artystycznych.

W tym roku zakończenie żniw województwo świętokrzyskie świętować będziemy w Pińczowie 9 września. Wystawa wieńców, dożynkowe obrzędy oraz ludowo-folkowe widowisko regionalne „Świętokrzyski jarmark artystyczny” – to niektóre z atrakcji, które przygotowano z okazji XII Świętokrzyskich Dożynek Wojewódzkich.

Organizatorami Dożynek Wojewódzkich są:

Marszałek Województwa Świętokrzyskiego (Adam Jarubas), Starosta Pińczowski (Jan Moskwa), Burmistrz Miasta i Gminy Pińczów (Włodzimierz Badurak)  oraz Prezes Świętokrzyskiej Izby Rolniczej (Ryszard Ciźla).

Zaproszenie na dożynki

XII Świętokrzyskie Dożynki Wojewódzkie

PS. Jeżeli posiadacie ciekawe zdjęcia z dożynek m.in. gminnych (Dobrowoda), powiatowych (Stopnica) to proszę wyślij na mój e-mail a najlepsze zdjęcia zostaną opublikowane na blogu (oczywiście z podpisanym autorem zdjęcia).

Pozdrawiam

Advertisements

Jedna uwaga do wpisu “Tajemnicza gwiazda wieczoru na dożynkach wojewódzkich

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s